Orawka jest jedną z najpiękniejszych wsi w Małopolsce. Kiedyś należała do Królestwa Węgier
Orawka jest jedną z najciekawszych wsi w województwie małopolskim. Jest położona w powiecie nowotarskim, w gminie Jabłonka, w regionie geograficznym Beskid Orawsko-Podhalański i historyczno-etnograficznym Orawa. Przez wieś przepływa rzeka Czarna Orawa. Jej mieszkańcy posługują się gwarą orawską, którą polscy językoznawcy klasyfikują jako gwarę dialektu małopolskiego języka polskiego. Natomiast słowaccy badacze określają ją mianem gwary przejściowej polsko-słowackiej. Miejscowość w latach 1975-1998 należała administracyjnie do województwa nowosądeckiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań z 2021 roku, na który powołuje się portal Polska w Liczbach, Orawkę zamieszkują 1 054 osoby, z czego 49,7 proc. mieszkańców stanowią kobiety, a 50,3 proc. ludności to mężczyźni.
Orawka od czasu powstania aż do 1918 roku była częścią Królestwa Węgier. Do Polski została przyłączona po zakończeniu I wojny światowej, 5 listopada 1918 roku. Józef Piłsudski, sprawujący funkcję Tymczasowego Naczelnik Państwa, wydał dekret, przyjęty przez rząd ludowy Jędrzeja Moraczewskiego, o zarządzeniu w Orawce wyborów powszechnych do Sejmu Ustawodawczego na dzień 26 stycznia 1919 roku. Natomiast polsko-czechosłowackie porozumienie zawarte w Chyżnem potwierdziło 31 grudnia 1918 roku przynależność wsi do Polski. Ustalono wówczas przebieg tymczasowej granicy wprost od Babiej Góry do Tatr. Jednak 13 stycznia 1919 roku Wojsko Polskie wycofało się z Orawki za sprawą sfingowanego rozkazu naczelnego wodza Sił Sprzymierzonych generała Ferdynanda Focha. Jego miejsce zajęło wojsko czechosłowackie. Wieś ponownie ponownie stała się częścią Polski 28 lipca 1920 roku. W czasie II wojny światowej była okupowana przez Słowację.
Najcenniejszym zabytkiem w Orawce jest kościół parafialny św. Jana Chrzciciela w Orawce. Świątynia powstała prawdopodobnie w latach 1651-1656. Jest częścią Szlaku Architektury Drewnianej w Małopolsce, a także została wpisana do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego. Obok kościoła wnosi się zabytkowa Farbiarnia nr 61, będąca budynkiem dawnej farbiarni płócien z XVIII wieku.
Tak wygląda Orawka, jedna z najpiękniejszych wsi w Małopolsce [GALERIA]
18
Zamek Orawski – najważniejsza atrakcja w pobliżu Orawki
Będąc w Orawce, trudno pominąć największą atrakcję historycznego regionu, jaką jest Zamek Orawski. Choć dziś znajduje się on po słowackiej stronie granicy, jego historia jest nierozerwalnie związana z losami całej Orawy, w tym również jej polskiej części. Ta monumentalna twierdza, wznosząca się na skale nad rzeką Orawą, przez wieki stanowiła centrum administracyjne i kulturalne. Jej znaczenie utrwaliło się także w lokalnym folklorze, o czym świadczą dawne pieśni, w których pod orawski zamek zapraszano dziewczęta na „pańskie”, by sadzić majeranek, co symbolizowało jego centralną pozycję w życiu mieszkańców.
Znaczenie rzeki Orawy dla tożsamości i historii regionu
Choć przez samą Orawkę przepływa Czarna Orawa, to właśnie główna rzeka – Orawa – nadała nazwę i tożsamość całej krainie. W przeszłości stanowiła ona nie tylko oś geograficzną, ale również ważny element życia codziennego mieszkańców. Jak wynika z przekazów ludowych, aby załatwić sprawy urzędowe, Orawianie musieli przeprawić się przez rzekę drewnianym mostem. Ten powszedni akt stał się symbolem podróży do centrum władzy i sprawiedliwości, utrwalonym w przyśpiewkach o Orawianach zmierzających „do prawa”.
Dolny Kubin – historyczna stolica Orawy i jej związek z Orawką
Historyczne losy Orawki przez stulecia wiązały się z Dolnym Kubinem, który pełnił funkcję stolicy całego regionu Orawy. To właśnie w tym mieście znajdował się sąd, do którego udawali się mieszkańcy okolicznych wsi, w tym Orawki, w celu rozstrzygania sporów i załatwiania formalności. Ta administracyjna zależność sprawiła, że Dolny Kubin, mimo iż dziś leży na Słowacji, pozostaje ważnym punktem odniesienia dla zrozumienia przeszłości polskiej części Orawy i jej głębokich powiązań z resztą historycznej krainy.
