Woda to prawo, a nie przywilej. Dlaczego płeć ma znaczenie w walce o zasoby?

2026-03-21 5:00 Materiał sponsorowany

Choć z krakowskich kranów płynie bezpieczna woda, którą bez obaw możemy pić, to miliony osób na świecie wciąż marzą o takim komforcie. Tegoroczny Światowy Dzień Wody obchodzony 22 marca przypomina, że dostęp do życiodajnych zasobów to nie tylko kwestia technologii, ale przede wszystkim walka z nierównościami, która najmocniej uderza w kobiety i dziewczęta.

Światowy Dzień Wody

i

Autor: Wodociągi Miasta Kraków/ Materiały prasowe

W Radiu Eska co roku świętujemy ten wyjątkowy dzień. Na naszej antenie w serwisie i mediach społecznościowych wielokrotnie poruszaliśmy tematy dotyczące wody, bo w Krakowie możemy być dumni z jej jakości.

Od 125 lat dbają o to Wodociągi Miasta Krakowa, które w tym roku obchodzą swój jubileusz i wykorzystują każdą okazję, aby nas – Krakowian edukować.

14 lutego 1901 roku popłynęły pierwsze krople wody ze stacji pomp na Bielanach do mieszkańców Krakowa. Sieć liczyła wówczas 81 km, a H2O dotarło do 206 kranów i 46 zdrojów ulicznych.

Czy wiecie, że dziś nad bezpieczeństwem kranowianki eksperci czuwają 24/7? Cztery Zakłady Uzdatniania Wody: Raba, Rudawa, Dłubnia i Bielany dostarczają do naszych kranów wodę bogatą: w wapń, magnes i potas. Nad całością czuwa wykwalifikowany zespół specjalistów z certyfikowanego labolatorium. Tak wysokie standardy uzdatniania są niewyobrażalne dla milionów ludzi na świecie, którzy codziennie walczą o krople wody dla siebie i bliskich. Raporty WHO – organizatora Światowego Dnia Wody - pokazują, że sprawiedliwy podział "błękitnego złota" to wciąż, na ten moment, cel nieosiągalny dla wielu krajów.

Światowy Dzień Wody

i

Autor: Wodociągi Miasta Kraków/ Materiały prasowe

Miliardy ludzi bez dostępu do wody pitnej. Czas na globalny rachunek sumienia

Mimo że, ONZ już ponad dekadę temu uznało dostęp do czystej wody i ochrony zdrowia za podstawowe prawo człowieka, rzeczywistość bywa brutalna. Obecnie około 2 miliardy ludzi nie ma bezpiecznego dostępu do wody pitnej, a ponad 3,4 miliarda żyje bez odpowiednich warunków sanitarnych. To nie tylko liczby - to konkretne ludzkie historie, które często mają dramatyczny przebieg, rozgrywają się głównie w krajach rozwijających się i na obszarach wiejskich. A przecież brak wody to brak godności, a jej niedobór hamuje rozwój całych społeczeństw, a w szczególności dotyka dzieci i kobiety.

Dlaczego brak dostępu do wody ma twarz kobiety?

Okazuje się, że to właśnie kobiety i ich córki stoją na pierwszej linii frontu kryzysu wodnego. W wielu kulturach to na nich spoczywa obowiązek dostarczenia wody do domu, co często oznacza wielogodzinne, wyczerpujące fizycznie wędrówki. Przecież ten czas, mogłyby poświęcić na edukację lub pracę zawodową. Jednak droga w poszukiwaniu źródła bezgranicznie i nieodwracalnie "pochłania" ich czas i siły. Trudno nam to sobie wyobrazić, kiedy kurek z wodą odkręcamy średnio od 15 do 30 razy dziennie, tymczasem jak podaje Izba Gospodarcza Wodociągi Polskie 611 milionów ludzi nie ma dostępu do żadnych urządzeń higienicznych. Jest jeszcze coś… Brak odpowiednich warunków sanitarnych w szkołach, czy miejscach pracy to kolejna bariera, która wyklucza kobiety z życia publicznego. Niestety bez stabilnego dostępu do wody bezpieczeństwo zdrowotne pozostaje jedynie w strefie marzeń.

Światowy Dzień Wody

i

Autor: Wodociągi Miasta Kraków/ Materiały prasowe

Nie tylko klimat zaostrza walkę o zasoby

Zmiany klimatyczne, takie jak ekstremalne susze w Afryce, drastycznie pogłębiają te nierówności. Gdy zasoby znikają, kobiety często jako pierwsze rezygnują z własnych posiłków i opieki zdrowotnej, by ratować rodziny. Co więcej, konieczność dalekich wypraw w poszukiwaniu nowych źródeł wody zwiększa ryzyko przemocy, na którą narażone są mieszkanki najbardziej dotkniętych regionów. Jest w tym wszystkim paradoks… Kobiety najlepiej znają lokalne problemy związane z wodą, a mimo to rzadko dopuszcza się je do głosu przy tworzeniu strategii. W sektorze wodnym stanowią one mniej niż 17% pracowników, a ich obecność w gremiach decyzyjnych czy naukowych jest marginalna. Bez ich perspektywy inżynieryjnej i badawczej, tworzone technologie często nie odpowiadają na realne potrzeby społeczności. Dlatego organizatorzy Światowego Dnia wody zaznaczają, że czas na sprawiedliwą transformację.

Potrzebujemy inwestycji, innowacji i technologii, nowych rozwiązań w branży, ale przede wszystkim warto inwestować w edukację i zmianę norm społecznych. Zdaniem ONZ udział kobiet w zawodowych rolach inżynierek, naukowczyń i liderek lokalnych to jedyna droga do stworzenia systemów wodnych, które będą odporne na przyszłe kryzysy. Rezolucja A/RES/70/169 Zgromadzenia Ogólnego ONZ z 17 grudnia 2015 r. potwierdza, że dostęp do wody pitnej i sanitacji jest niepodważalnym prawem człowieka. Pamiętajmy o tym, odkręcając kran - woda to wspólne dobro, o które musimy dbać solidarnie. Dlatego Wodociągi Miasta Krakowa świętując jubileusz 125- lecia istnienia stawiają na edukację, bo dobrą wodę prosto z kranu mamy każdego dnia.

Światowy Dzień Wody

i

Autor: Wodociągi Miasta Kraków/ Materiały prasowe