Radłów jest jednym z najpiękniejszych miast w Małopolsce. Kiedyś był wsią
Dzieje Radłowa sięgają co najmniej XI wieku, a pierwsza pisemna wzmianka o tutejszej parafii pochodzi z 1080 roku. Przez stulecia miejscowość była wsią należącą do potężnych biskupów krakowskich. Ten stan rzeczy zmienił się w 1772 roku, kiedy w wyniku rozbiorów dobra kościelne zostały skonfiskowane i przeszły pod zarząd państwowy.
W XIX wieku majątek radłowski wielokrotnie zmieniał właścicieli. W 1819 roku cesarz Franciszek II Habsburg podarował go Karolowi Badenfeldowi, który wzniósł tu wspaniały, klasycystyczny pałac, stojący do dziś. W kolejnych dekadach dobra przechodziły z rąk do rąk – należały m.in. do rodziny Helclów, która przekazała je na rzecz krakowskiej fundacji charytatywnej, a następnie do Tomasza Zamojskiego i Henryka Dolańskiego. Każdy z właścicieli pozostawił po sobie ślad w historii tego miejsca.
Spokojne dzieje Radłowa zostały brutalnie przerwane we wrześniu 1939 roku. W dniach 7 i 8 września okolice miasta stały się areną niezwykle zaciętych walk. Polskie oddziały Armii „Kraków”, w tym 6. Dywizja Piechoty i 21. Dywizja Piechoty Górskiej, toczyły tu bój o utrzymanie przeprawy przez Dunajec, by umożliwić odwrót jak największej liczbie żołnierzy przed naporem niemieckich dywizji pancernych.
Symbolem niezwykłego poświęcenia stała się obrona miejscowej szkoły. Niewielki, osamotniony oddział polskich żołnierzy, mimo wielokrotnych wezwań do kapitulacji, bronił się do końca. Najeźdźcy, nie mogąc złamać ich oporu, podpalili budynek miotaczami ognia, grzebiąc obrońców żywcem. Bilans bitwy radłowskiej był tragiczny – ponad 240 zabitych i 700 rannych po stronie polskiej. Jednak ich ofiara nie poszła na marne. Dzięki heroicznemu oporowi na drugi brzeg Dunajca zdołało się przeprawić ponad 26 tysięcy polskich żołnierzy, którzy kontynuowali walkę w obronie ojczyzny.
Ślady tej bogatej i często dramatycznej historii widoczne są w Radłowie do dziś. O wojennych wydarzeniach przypominają liczne mogiły żołnierskie z okresu I i II wojny światowej. Charakter miasta kształtują jednak przede wszystkim zabytki wpisane do rejestru, które świadczą o jego wielowiekowej tradycji.
Do najważniejszych obiektów należą:
- Klasycystyczny pałac z parkiem, wzniesiony około 1830 roku przez Karola Badenfelda w miejscu dawnego, drewnianego pałacu biskupiego.
- Kościół parafialny pw. św. Jana Chrzciciela, którego otoczenie wraz z zabytkową kapliczką tworzy wyjątkowy kompleks sakralny.
- Historyczny układ urbanistyczny, który zachował swój dawny charakter.
- Zabytkowa plebania oraz budynek dawnej synagogi.
Radłów to miejsce, gdzie historia harmonijnie splata się ze współczesnością, tworząc unikalny klimat. To miasto, które warto odwiedzić, by nie tylko podziwiać jego piękno, ale także oddać hołd bohaterom jego przeszłości.
