Skąd wzięły się legendy o Podgórzu? Kopiec Kraka i szkoła magii pana Twardowskiego
Podgórze to miejsce, gdzie historia mocno miesza się z mitami. Najstarszym obiektem w całym Krakowie jest Kopiec Kraka, który usypano prawdopodobnie w VII wieku. Choć legenda łączy go z założycielem miasta, samo wzgórze skrywa więcej zagadek, jak choćby kościółek świętego Benedykta z XI wieku. Budowla ta mogła powstać w kontrze do pogańskich wierzeń, aby odciągnąć lokalną ludność od dawnych obrzędów. Z Podgórzem wiąże się też postać słynnego czarnoksiężnika, który właśnie tutaj miał uczyć się swojego fachu.
Ponieważ w Krakowie nie można było nauczać alchemii i właśnie tych sztuk magicznych, więc tradycja mówi, że swoją pracownię miał na podgórskich Krzemionkach. Na terenie dzisiejszego Parku Bednarskiego i tam część tego parku do dzisiaj nazywa się Szkołą Twardowskiego, miał tutaj mieć Szkołę Magii, więc w Podgórzu była prawdziwa Szkoła Magii i Alchemii – powiedziała Anna Warzacha z Muzeum Podgórza.
Oprócz opowieści o magach, historia dzielnicy kryje też mroczniejsze wątki. Podczas badań archeologicznych odnaleziono tu przedmioty związane z tzw. pochówkami wampirycznymi, w tym charakterystyczną kłódkę, która miała chronić żywych przed powrotem zmarłego. Wszystkie te elementy budują niezwykły klimat wzgórza Lasoty i okolicznych kamieniołomów, z których przez wieki wydobywano wapień do budowy krakowskich kamienic.
Polecany artykuł:
Jak Podgórze stało się potęgą? Przemysłowy sukces i trudne połączenie z Krakowem
Podgórze nie zawsze było częścią Krakowa. W 1784 roku cesarz Józef II nadał mu prawa Wolnego Królewskiego Miasta. Przez kolejne dziesięciolecia miejscowość rozwijała się niezwykle dynamicznie, stawiając na nowoczesny przemysł, cegielnie i fabryki czekolady. To właśnie tutaj, a nie w Krakowie, najpierw rozbłysły elektryczne latarnie uliczne. Podgórzanie byli dumni ze swojej niezależności i gospodarczego sukcesu, dlatego pomysł połączenia z sąsiednim miastem budził u nich duży opór.
Podgórze nie chciało się zgodzić na to połączenie z bardzo wielu względów ekonomicznych, społecznych. Miasta ze sobą rywalizowały. Podgórze obawiało się, że cały ten impet gospodarczy, którym dysponuje, cały ten swój majątek, rozpęd, wrzuci czy właściwie będzie częścią wielkiej dziury budżetowej, moglibyśmy tak nazwać, Krakowa, tego zacofania krakowskiego [...] W 1915 roku zakończyła się ta osobna miejskość Podgórza – wyjaśniła Melania Tuta, kierownik Muzeum Podgórza.
Negocjacje w sprawie przyłączenia dzielnicy do Krakowa trwały ponad dziesięć lat. Ostatecznie do fuzji doszło w lipcu 1915 roku, w samym środku I wojny światowej. Uroczystość odbyła się na nieistniejącym już moście Kraka. Choć wielu mieszkańców uważało tę decyzję za błąd, to właśnie z Podgórza w 1918 roku ruszyła akcja wyzwalania Krakowa z rąk zaborców pod dowództwem Antoniego Stawarza.
II wojna światowa i pamiątki po rodzinie Jerzego Stuhra w Muzeum Podgórza
Najtragiczniejszym okresem w dziejach dzielnicy była II wojna światowa. Niemcy utworzyli tutaj getto oraz obóz w Płaszowie, co bezpowrotnie zniszczyło dawną strukturę społeczną tego miejsca. Zgładzono tysiące ludzi, a ci, którzy przeżyli, często nigdy nie wrócili do swoich domów. Historię tamtych lat, ale i wcześniejszego rozkwitu miasta, można prześledzić na przykładzie losów rodziny Stuhrów. Przodkowie wybitnego aktora, Jerzego Stuhra, osiedlili się tutaj na przełomie XIX i XX wieku.
Leopold Stuhr zwraca swoje oczy w stronę Podgórza. Tutaj zakłada restaurację i tutaj w 1900 roku otrzymuje poświadczenie swojszczyzny, czyli właśnie staje się obywatelem już pełnoprawnym. Stuhrowie stają się radnymi miasta, działaczami społecznymi, działaczami politycznymi, wstępują do armii, biorą udział w wyzwalaniu Krakowa i Polski, tutaj biorą udział w pierwszej i drugiej wojnie światowej – opowiadał edukator Jakub Jastrzębski.
Po wojnie Podgórze przez długi czas pozostawało zaniedbane i zapomniane. Dopiero ostatnie dekady przyniosły odrodzenie tożsamości tej dzielnicy. Mieszkańcy zaczęli interesować się swoimi korzeniami i aktywnie włączyli się w tworzenie muzeum przy ulicy Limanowskiego. Wiele eksponatów, które można tam dziś oglądać, to dary od sąsiadów i lokalnej społeczności, dla której historia „miasta pod kopcem Kraka” wciąż jest niezwykle ważna.
Kościół św. Józefa w Podgórzu. Monumentalna, neogotycka świątynia jesienią wygląda jak z bajki [GALERIA]
26
