Krakowska ekospalarnia od środka. Tak miasto zamienia śmieci w prąd i ciepło

Jak działa krakowska ekospalarnia? Zakład przyjmuje ponad 100 śmieciarek dziennie

Każdego dnia do krakowskiego zakładu przyjeżdża od 100 do 120 śmieciarek i ciężarówek, które dowożą około tysiąca ton odpadów. Zakład pracuje bez przerwy, a specjalne systemy dbają o to, by brzydkie zapachy nie wydostawały się na zewnątrz. Choć ekospalarnia działa na pełnych obrotach, to krakowianie produkują znacznie więcej śmieci, niż zakład jest w stanie spalić. Obecnie miasto wytwarza rocznie około 365 tysięcy ton odpadów, podczas gdy możliwości przerobowe spalarni kończą się na 245 tysiącach ton.

365 tysięcy ton rocznie w Krakowie powstaje odpadów. A my, nasza zdolność maksymalna to jest 245 tysięcy ton, ale to wszystko zależy też od wartości opałowej tych odpadów, jakie do nas przyjeżdżają. To jest takie maksimum, które możemy przetwarzać rocznie - wyjaśnił Łukasz Sarga.

Specjaliści podkreślają, że kluczowa dla całego procesu jest segregacja w naszych domach. Do spalarni powinny trafiać tylko te rzeczy, których nie da się już odzyskać i przerobić na coś nowego. Przykładem są kości, resztki mięsa, zatłuszczony papier czy bardzo brudne folie. Z kolei rzeczy takie jak kartony po sokach i mleku (tetrapaki) to cenne surowce wtórne i nie powinny być wrzucane do czarnych pojemników na odpady zmieszane, bo można je wykorzystać ponownie.

Po mojej prawej stronie mam tutaj taki eksponat tych odpadów, które do nas nie powinny trafiać, tak? Tym najważniejszym ogniwem gospodarstwa - odpadami powinni być mieszkańcy i segregacja tych odpadów. My przyjmujemy te odpady już po przeróbce takiej mechanicznej w przetworzeniu tych segregowanych odpadów. Te odpady, które się do powtórnego wykorzystania nie nadają, no to do nas trafiają jeszcze te odpady - dodał Łukasz Sarga.

Potężne chwytaki i ogień o temperaturze 1100 stopni. Tak wygląda spalanie odpadów w Krakowie

Sercem zakładu jest ogromny bunkier na śmieci, który ma 26 metrów wysokości i sięga głęboko pod ziemię. To właśnie tam trafia cała zawartość śmieciarek. Nad bunkrem pracują wielkie suwnice wyposażone w chwytaki, które mogą jednorazowo podnieść nawet 4,5 tony odpadów, co odpowiada wadze dwóch dużych samochodów osobowych. Operatorzy muszą stale mieszać śmieci w bunkrze. Robią to po to, by wsad do pieca był jednorodny i żeby proces spalania przebiegał stabilnie. Gdyby w jednym miejscu znalazło się zbyt dużo plastiku, a w innym tylko mokre odpadki, temperatura w kotle mogłaby skakać, co jest niebezpieczne dla maszyn.

Mamy dwie suwnice, cztery chwytaki. Udźwig takiego chwytaka w tej chwili to jest około 4-4,5 tony. Czyli takie dwa samochody duże, można powiedzieć, w tej chwili mamy na chwytaku. Pojemność bunkra to jest około 8 tysięcy metrów sześciennych, czyli niecałe 4 tysiące ton odpadów. [...] Ważna jest ta mieszanka, żeby to proces spalania był w sposób stabilny i prowadzony. Żeby nie było np. więcej plastiku zanieczyszczonego niż np. odpadów, tak, które się np. nie spalają ze względu na swój skład - tłumaczył Łukasz Sarga.

Sam proces spalania odbywa się w ekstremalnych warunkach. Odpady płoną w temperaturze około 1100 stopni Celsjusza. Wszystko jest nadzorowane z nowoczesnej sterowni, gdzie setki czujników monitorują ciśnienie, przepływy i parametry spalin. Cały ten skomplikowany system pozwala na to, by ze zwykłych śmieci, których nie da się już odzyskać, powstało ciepło płynące do krakowskich kaloryferów oraz prąd zasilający miasto.

Pszczoły i makieta z Lego na terenie zakładu. Ekospalarnia to nie tylko wielkie kotły

Krakowska ekospalarnia dba o edukację najmłodszych, oferując im możliwość zwiedzenia zakładu. Dzieci mogą zobaczyć, jak pracują operatorzy suwnic, a nawet obejrzeć wielką makietę całego kompleksu zbudowaną z klocków Lego. Ruchome elementy makiety, takie jak małe śmieciarki, pomagają maluchom zrozumieć, jak działa ten wielki organizm. Rodzice podkreślają, że takie lekcje są najlepszym sposobem na naukę dbania o środowisko i uświadomienie dzieciom, dlaczego warto segregować odpady w domu.

Ciekawostką jest fakt, że na terenie zakładu od kilku lat funkcjonuje miejska pasieka. To część większego projektu, który ma pokazać, że pszczoły świetnie radzą sobie w krakowskich warunkach, a produkowany przez nie miód jest w pełni bezpieczny i zdrowy. Pszczelarze regularnie badają jakość miodu i potwierdzają, że mimo bliskości przemysłowych maszyn oraz miejskiego smogu, owady rozwijają się tam bardzo dobrze i tworzą silne rodziny.

Pasieka na terenie ekospalarni należy do całego programu pasiek miejskich. W obecnej chwili mamy w Krakowie 10 pasiek miejskich. Znajdują się w różnych miejscach Krakowa. [...] Chodziło o to, żeby pokazać, że w Krakowie wcale nie jest tak źle i że pszczoły mogą sobie spokojnie dać radę w mieście. Mimo panującego tutaj smogu, rozwijają się bezproblemowo, tworzą silne, duże rodziny i przede wszystkim przynoszą zdrowy miód. Miód, który badamy na wszystkie możliwe strony, czy ten miód jest zdatny do jedzenia i ten miodek jest jak najbardziej dobry - powiedział Andrzej Hulik ze Zrzeszenia Pszczelarzy Krakowskich.

Dzięki takim inicjatywom ekospalarnia przestaje być kojarzona wyłącznie z utylizacją śmieci, a staje się miejscem ważnym dla ekosystemu miasta i edukacji przyszłych pokoleń krakowian.