Chrzanów to jedno z najpiękniejszych miast w Małopolsce. Kiedyś mieszkali w nim pasterze
Chociaż pierwsze wzmianki o kasztelanii chrzanowskiej pochodzą już z 1178 roku, miasto uzyskało lokację miejską około 1350 roku. Przez większość swojej historii, aż do 1939 roku, Chrzanów był miastem prywatnym. Najdłużej, bo ponad 220 lat, należał do rodu Ligęzów. Wśród jego właścicieli znajdowali się także Ossolińscy oraz Loewenfeldowie. Co ciekawe, miasto nigdy nie zostało otoczone murami obronnymi, a jego bezpieczeństwo zapewniało naturalne położenie wśród lasów i grzęzawisk.
Okres świetności Chrzanowa przypadł na XVI wiek, kiedy to Ligęzowie nadali mu nowe przywileje, a dzięki zgodzie króla Zygmunta Augusta organizowano tu dodatkowe jarmarki. W tym czasie do miasta zaczęła napływać ludność żydowska, która z czasem stworzyła prężnie działającą gminę. W 1745 roku powstała tu gmina wyznaniowa, w 1759 roku cmentarz, a w 1786 roku wzniesiono pierwszą synagogę. Rozwój miasta zahamował potop szwedzki, jednak w XVIII wieku podjęto skuteczne próby jego odrodzenia.
Chociaż wiele historycznych budowli, jak drewniany ratusz na rynku czy pałac w Kościelcu, nie przetrwało do naszych czasów, Chrzanów wciąż może poszczycić się cennymi zabytkami. Wśród obiektów wpisanych do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego znajdują się:
- Zespół kościoła parafialnego pw. św. Mikołaja wraz z dzwonnicą.
- Kaplica grobowa Loewenfeldów z 1898 roku, zlokalizowana na cmentarzu parafialnym.
- Cmentarz żydowski z dwoma ohelami.
- Dom Urbańczyka (Aleja Henryka 16), w którym obecnie mieści się oddział muzeum.
- Oficyna dworska, zwana Lamusem, będąca główną siedzibą Muzeum w Chrzanowie im. Ireny i Mieczysława Mazarakich.
Współczesne centrum miasta, z odnowionym rynkiem, aleją Henryka i urokliwym Parkiem Miejskim, stanowi serce Chrzanowa, łącząc historię z teraźniejszością.
Wyjątkową cechą lokalnej tożsamości jest tradycja związana z czabanami. Według ustnych przekazów byli to potomkowie pasterzy, którzy przybyli na te ziemie wraz z najazdem tatarskim w 1241 roku. Choć z czasem zasymilowali się z miejscową ludnością, zachowali pewną odrębność kulturową, a ich nazwa do dziś, często w humorystycznym tonie, określa mieszkańców Chrzanowa. Pamiątką po nich jest także regionalna potrawa – ziemniaki po cabańsku. Po burzliwym okresie zaborów, dwóch wojen światowych i zmian administracyjnych w czasach PRL, od 1999 roku Chrzanów ponownie znalazł się w województwie małopolskim, stając się ważnym ośrodkiem powiatu.
Tak wygląda Chrzanów, jedno z najpiękniejszych miast w województwie małopolskim [GALERIA]
14
