Słomniki to jedno z najciekawszych miast w Małopolsce. Kiedyś było osadą myśliwską
Historia Słomnik jest nierozerwalnie związana z rzemiosłem wojennym. Nazwa miasta wywodzi się od „szłomników” – średniowiecznych rzemieślników, którzy w służbie królewskiej zajmowali się wyrobem hełmów, zwanych szłomami. Pierwsze pisemne wzmianki o osadzie, pełniącej funkcje myśliwskie i handlowe, pochodzą z 1287 roku. Prawdziwy rozwój Słomnik nastąpił jednak za panowania Kazimierza Wielkiego, który przed 1358 rokiem nadał im prawa miejskie. Z tego okresu pochodzi charakterystyczny, kwadratowy rynek o powierzchni niemal dwóch hektarów, którego układ architektoniczny przetrwał do dziś.
Położenie na szlaku solnym, łączącym kopalnie w Wieliczce i Bochni z Wielkopolską, zapewniło miastu dynamiczny rozwój. XV i XVI wiek to okres największej świetności Słomnik. W tym czasie, w 1554 roku, powstał tu jeden z pierwszych formalnych zborów kalwińskich w Polsce. Niestety, pomyślność miasta została brutalnie przerwana przez najazdy tatarskie oraz potop szwedzki w latach 1655–1660, które doprowadziły do znacznych zniszczeń. Z tamtych czasów pochodzą legendy o podziemnych lochach pod płytą rynku, które miały służyć mieszkańcom jako schronienie.
Słomniki zapisały się złotymi zgłoskami w historii Polski podczas insurekcji kościuszkowskiej. Po zwycięskiej bitwie pod Racławicami miasto stało się miejscem koncentracji wojsk polskich. To właśnie tutaj, 5 kwietnia 1794 roku, Tadeusz Kościuszko zredagował raport z bitwy i wydał słynną odezwę do narodu. W Słomnikach również po raz pierwszy przywdział sukmanę chłopską, oddając hołd formacji kosynierów. Dzień później na słomnickim rynku do stopnia generała awansowani zostali Józef Zajączek i Antoni Madaliński.
Po III rozbiorze Polski miasto znalazło się w zaborze austriackim. W wyniku represji po upadku powstania styczniowego, w którym brali udział mieszkańcy okolic, Słomniki w 1870 roku utraciły prawa miejskie. Odzyskały je dopiero w 1917 roku. XX wiek przyniósł kolejne tragiczne doświadczenia – okres II wojny światowej, podczas której Niemcy wymordowali kilkuset miejscowych Żydów, a pozostałych deportowali do obozów zagłady. Mimo terroru okupanta, na terenie miasta i okolic prężnie działał ruch oporu.
Obecnie Słomniki, zamieszkiwane przez ponad 4100 osób (dane z 2023 r.), są trzecim pod względem liczby ludności miastem powiatu krakowskiego. Pełnią funkcję lokalnego centrum handlowo-usługowego dla otaczającego je regionu rolniczego, z rozwiniętym drobnym przemysłem spożywczym i metalowym. Do najważniejszych zabytków miasta należą neoromański kościół pw. Bożego Ciała z końca XIX wieku, w którym znajdują się cenne dzieła sztuki sakralnej z okresu gotyku i renesansu, oraz dawna synagoga z tego samego okresu, przypominająca o wielokulturowej przeszłości Słomnik.
