Trzebinia to jedno z najpiękniejszych miast w Małopolsce. W PRL-u trafiło do województwa katowickiego
Historia Trzebini jest ściśle powiązana z górnictwem. Już na przełomie XIII i XIV wieku na tych terenach wydobywano złoża cynku i ołowiu, a pierwsza wzmianka o sztolni odwadniającej pochodzi z 1411 roku. Początkowo tereny te należały do króla, jednak z czasem prawo do eksploatacji złóż uzyskali mieszczanie krakowscy.
Przełomowym momentem w dziejach osady był rok 1415. Wówczas to, za sprawą nowego właściciela Mikołaja Kezingera, król Władysław Jagiełło nadał jej przywilej lokacyjny oparty na prawie magdeburskim oraz prawo górnicze. Choć w kolejnych stuleciach miejscowość przechodziła w ręce różnych rodów, to właśnie rodzina Schilhra Trzebińskich, władająca nią od 1569 do 1802 roku, sprawiła, że osada zaczęła być traktowana jak miasto. Oficjalnie jednak Trzebinia została podniesiona do tej rangi dopiero 6 września 1817 roku, decyzją Senatu Wolnego Miasta Krakowa.
Wiek XIX i XX to dla Trzebini okres intensywnego rozwoju przemysłu. W mieście i jego okolicach powstawały liczne kopalnie węgla, huty cynku, a później także rafineria nafty, elektrownia i cementownia. Równocześnie miasto, historycznie należące do ziemi krakowskiej, przeżywało burzliwe zmiany administracyjne. Po rozbiorach znalazło się w zaborze austriackim, by następnie, decyzją kongresu wiedeńskiego z 1815 roku, wejść w skład Rzeczypospolitej Krakowskiej. Ten stan utrzymał się do 1846 roku, kiedy to Trzebinia wraz z całą Republiką Krakowską została ponownie wcielona do Austrii.
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku miasto powróciło w granice województwa krakowskiego. Okres II wojny światowej przyniósł kolejną dramatyczną zmianę – 9 października 1939 roku Trzebinia została włączona do III Rzeszy. Po zakończeniu wojny ponownie stała się częścią województwa krakowskiego, jednak nie na długo. W ramach reformy administracyjnej z 1975 roku, pomimo wielowiekowej przynależności do regionu krakowskiego, miasto zostało wcielone do województwa katowickiego. Stało się to na mocy decyzji I sekretarza PZPR Edwarda Gierka. Do historycznych związków z Krakowem Trzebinia powróciła dopiero w 1999 roku, stając się jedną z gmin nowo powstałego województwa małopolskiego.
O bogatej przeszłości Trzebini świadczą zachowane do dziś zabytki. Wśród obiektów wpisanych do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego znajduje się malowniczy zespół dworski Zieleniewskich, składający się z dworu otoczonego parkiem i murem ogrodzeniowym.
Ważnym miejscem jest również cmentarz żydowski, założony w 1815 roku. Do innych cennych historycznie budowli należą dawna synagoga przy ulicy Piłsudskiego, zabytkowy dom przy ulicy Narutowicza oraz willa NOT przy ulicy Grunwaldzkiej. Te obiekty stanowią materialne świadectwo wielokulturowej i złożonej historii miasta.
Tak wygląda Trzebinia, jedno z najpiękniejszych miast w województwie małopolskim [GALERIA]
16
