Zator to jedno z najciekawszych miast w Małopolsce. Zachwyca nie tylko pięknym rynkiem
Historia Zatora sięga co najmniej XII wieku, kiedy to na ważnym szlaku handlowym z Krakowa na Śląsk funkcjonował gród strzegący przeprawy przez Skawę. Prawa miejskie, nadane w 1292 roku przez księcia Mieszka cieszyńskiego, zapoczątkowały dynamiczny rozwój osady. Kluczowy dla tożsamości miasta okazał się rok 1445, gdy Zator stał się stolicą niezależnego księstwa zatorskiego. Choć jego suwerenność nie trwała długo, książęca przeszłość na trwałe zapisała się w charakterze miasta. W 1564 roku księstwo zostało ostatecznie włączone do Korony Królestwa Polskiego, integrując się na nowo z Małopolską. Po rozbiorach Zator znalazł się w zaborze austriackim, a cesarze Austrii aż do 1918 roku tytułowali się książętami Zatora. Miasto przeżywało zmienne losy, na przełomie XIX i XX wieku tracąc nawet prawa miejskie, które odzyskało ostatecznie w 1934 roku.
Centralnym punktem miasta i świadkiem jego świetności jest zamek, dawna siedziba książąt zatorskich. Ta pierwotnie obronna budowla z XV wieku została w XIX stuleciu gruntownie przebudowana przez ród Potockich na wspaniałą rezydencję magnacką, według projektu wybitnego architekta Franciszka Marii Lanciego. Dziś odrestaurowany pałac, otoczony zabytkowym parkiem, stanowi jedną z największych atrakcji Zatora. Wokół jednego z najpiękniejszych małopolskich rynków skupia się historyczne centrum miasta. W panoramie dominuje gotycki kościół parafialny pw. św. Wojciecha i św. Jerzego z 1393 roku, w którego kryptach spoczywają dawni właściciele dóbr zatorskich, m.in. z rodów Potockich i Wąsowiczów.
Zator to nie tylko historia i zabytki, ale również natura. Miasto z dumą nosi miano stolicy Doliny Karpia. Tradycje hodowli ryb, a zwłaszcza słynnego karpia królewskiego, sięgają tu średniowiecza. To właśnie liczne stawy i spiętrzenia wodne, tworzące naturalne i sztuczne „zatory” na rzece, dały początek nazwie miasta. Lustracje z XVI wieku wymieniały już dziesiątki stawów, tarlisk i miejsc odrostu narybku. Dziś to unikalne dziedzictwo jest wciąż żywe i kultywowane, a jego zwieńczeniem są coroczne Zatorskie Dni Karpia, przyciągające smakoszy z całego regionu.
