Czarny Dunajec to najmłodsza wieś w Małopolsce. Jest jednym z najchłodniejszych miejsc w Polsce
Historia administracyjna Czarnego Dunajca jest niezwykle ciekawa. Miejscowość po raz pierwszy uzyskała status miasta w 1925 roku, jednak utraciła go zaledwie dziewięć lat później, w 1934 roku, stając się częścią nowo utworzonej gminy wiejskiej. Starania o przywrócenie praw miejskich nabrały tempa w 2021 roku, kiedy władze gminy zdecydowały o przeprowadzeniu konsultacji społecznych. Inicjatywa spotkała się ze znacznym poparciem – ponad 67% głosujących mieszkańców gminy opowiedziało się za zmianą. Dzięki determinacji lokalnej społeczności i władz, na mocy rozporządzenia Rady Ministrów, Czarny Dunajec z początkiem 2023 roku oficjalnie powrócił na mapę miast Polski. Wówczas prawa miejskie otrzymał również Książ Wielki.
Dzieje Czarnego Dunajca sięgają daleko w przeszłość. Już w XVI wieku funkcjonowała tu wieś królewska należąca do tenuty nowotarskiej. W okresie zaboru austriackiego miejscowość zyskała na znaczeniu jako siedziba administracyjna tzw. państwa czarnodunajeckiego. Prężny rozwój na przełomie XIX i XX wieku zaowocował m.in. powstaniem w 1905 roku Towarzystwa Zaliczkowego, którego tradycje kontynuuje dzisiejszy Bank Spółdzielczy. Okres międzywojenny to czas, gdy w Czarnym Dunajcu stacjonowała Straż Graniczna i działało kolejowe przejście graniczne z Czechosłowacją. Tragicznie na kartach historii zapisał się wrzesień 1939 roku, kiedy żołnierze Wehrmachtu dokonali pacyfikacji, rozstrzeliwując mieszkańców i paląc zabudowania. Współcześnie miasto stawia na rozwój turystyki i lecznictwa – w 2016 roku uzyskało status obszaru ochrony uzdrowiskowej.
Czarny Dunajec, położony w Kotlinie Nowotarskiej, charakteryzuje się jednym z najsurowszych klimatów w kraju. To zasługa unikalnych torfowisk, z Puścizną Rękowiańską na czele, które są uznawane za jeden z najchłodniejszych obszarów w Polsce. To właśnie tutaj w 1929 roku odnotowano rekordową temperaturę –42°C, a w styczniu 2017 roku termometry wskazały –39,8°C. Co niezwykłe, przymrozki mogą występować nawet w środku lata – w lipcu 2016 roku zanotowano –1,9°C.
Mimo surowej aury, miasto zachwyca swoim położeniem na płaskim terenie wzdłuż rzeki Czarny Dunajec oraz historyczną zabudową. Wśród zabytków na uwagę zasługują dawny gmach Sądu Powiatowego, odrestaurowana synagoga, cmentarz żydowski oraz kościół Przenajświętszej Trójcy.
Tak wygląda Czarny Dunajec, najmłodsze miasto w Małopolsce [GALERIA]
20
