Zapłonęła w nim pierwsza na świecie uliczna lampa naftowa. To jedno z najpiękniejszych miast w Małopolsce [GALERIA]

2026-04-20 13:23

Położone na północnej granicy Beskidu Niskiego, w województwie małopolskim, Gorlice to miasto o bogatej historii, sięgającej połowy XIV wieku. Jego losy nierozerwalnie splotły się z rozwojem przemysłu naftowego, a ślady burzliwej przeszłości widoczne są do dziś w licznych zabytkach i charakterze miejskiej zabudowy. Jak wygląda to wyjątkowe miejsce? Sprawdźcie w naszej galerii!

Gorlice to jedno z najpiękniejszych miast w Małopolsce. Zapłonęła tam pierwsza na świecie uliczna lampa naftowa

Początki Gorlic datuje się na połowę XIV wieku, jednak etymologia nazwy miasta do dziś pozostaje niejasna. Najstarsze źródła, w tym kroniki Jana Długosza, wspominają o nazwie Gardlicza. Z kolei Marcin Kromer łączył powstanie osady z osadnikami przybyłymi ze Zgorzelca. Po I rozbiorze Polski miasto znalazło się pod zaborem austriackim, a w 1854 roku zyskało status siedziby powiatu. Pod względem historycznym Gorlice leżą na wschodnim krańcu dawnej ziemi krakowskiej, w malowniczej dolinie rzeki Ropy i jej dopływu, Sękówki.

Prawdziwy rozkwit Gorlic nastąpił w połowie XIX wieku, kiedy to region stał się kolebką światowego przemysłu naftowego. Kluczową postacią tego okresu był Ignacy Łukasiewicz, który w latach 1853–1858 prowadził tu swoją pracownię. To właśnie w Gorlicach w 1854 roku zapalił on pierwszą na świecie uliczną lampę naftową. Dynamiczny rozwój miasta, którego nie zatrzymał nawet wielki pożar w 1874 roku, był napędzany przez powstające rafinerie i towarzystwa naftowe. Równolegle rozbudowywano infrastrukturę – powstała linia kolejowa (1885), szpital powiatowy (1898), park miejski (1899–1900) oraz pierwsze szkoły średnie.

Dynamiczny rozwój miasta przerwała I wojna światowa. W wyniku wielkiej bitwy pod Gorlicami w maju 1915 roku oraz wcześniejszych walk pozycyjnych, większość zabudowy legła w gruzach. Kolejnym tragicznym okresem w dziejach miasta była II wojna światowa. Mieszkańcy doświadczyli brutalnych represji ze strony niemieckiego okupanta, w tym ulicznych łapanek i wywózek do obozów koncentracyjnych. W 1941 roku utworzono getto, które zlikwidowano rok później. Mimo terroru, w mieście aktywnie działał ruch oporu. Po zakończeniu wojny Gorlice weszły w skład województwa rzeszowskiego, a w mieście powstały nowe zakłady przemysłowe. W latach 1975–1998 należały administracyjnie do województwa nowosądeckiego.

Sonda
Czy Małopolska jest najpiękniejszym regionem w Polsce?

Historia Gorlic zapisana jest w licznych zabytkach, które przetrwały do naszych czasów. Wśród obiektów wpisanych do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego znajdują się między innymi dawna synagoga, w której obecnie mieści się piekarnia, oraz historyczny dwór Karwacjanów. Na uwagę zasługuje również imponujący zespół pałacowy Siary z pałacem, oranżerią i parkiem. Świadectwem wielokulturowej przeszłości są cmentarze – parafialny z kaplicami rodowymi oraz cmentarz żydowski. Unikalnym elementem krajobrazu są liczne cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej, upamiętniające tragiczną bitwę z 1915 roku.

Tak wyglądają Gorlice, jedno z najpiękniejszych miast w województwie małopolskim [GALERIA]

Kraków Radio ESKA Google News
Jarmark wielkanocny w Krakowie