Szyk to jedna z najpiękniejszych wsi w Małopolsce. Jej ozdobą jest wyjątkowy drewniany kościół
Szyk to jedna z najsławniejszych wsi w województwie małopolskim. Jest położona w powiecie limanowskim, gminie Jodłownik, w dolinie rzeki Tarnawka, na granicy dwóch mezororegionów: Beskidu Wyspowego i Pogórza Wiśnickiego, na północ od góry Kostrza, a na południe od wzgórza Krzemionka. Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań z 2021 roku, na który powołuje się portal Polska w Liczbach, liczba ludności we wsi Szyk to 1 064, z czego 49,8 proc. mieszkańców stanowią kobiety, a 50,2 proc. ludności to mężczyźni. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa nowosądeckiego.
Pierwsze wzmianki o Szyku pochodzą jeszcze z czasów średniowiecza. W dokumentach z pierwszej połowy XIII wieku widnieje jako wieś rycerska. Warto odnotować, że jej nazwa pochodzi od określeń formacji wojskowych charakterystycznych dla tamtego okresu w dziejach Polski. Pod koniec XIV wieku miejscowość była własnością Mikołaja Mitoty z Chodynic i Dąbrowicy herbu Pilawa. O średniowiecznej proweniencji Szyku świadczy również przybliżona data utworzenia na tamtejszych ziemiach parafii. W zależności od źródeł są to lata 1358-1373. Miała ona powstać dzięki fundacji rycerskiego rodu Lasockich, będących właścicielami dóbr ziemskich w Szyku i Lasocicach. Natomiast dokument z 1492 roku wspomina budowę kościoła w Szyku w 1209 roku. Jednak jest ona uznawana przez historyków za pomyłkę. W połowie XVI wieku we wsi działał zbór braci polskich, a w 1595 roku była własnością kasztelana małogoskiego Sebastiana Lubomirskiego. Wówczas była częścią powiatu szczyrzyckiego w województwie krakowskim.
Najpiękniejszym zabytkiem w Szyku jest kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika i św. Barbary Męczennicy z 1633 roku. Został wzniesiony z wykorzystaniem fragmentów starszej świątyni z I połowy XVI wieku. Kościół poświęcono w 1634 roku. Jest jednym z najciekawszych obiektów na Szlaku Architektury Drewnianej w Małopolsce.
Tak wygląda wieś Szyk w Małopolsce i kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika i św. Barbary Męczennicy [GALERIA]
18
Walory przyrodnicze Szyku. Rezerwat „Kostrza” i ostoja nietoperzy
Szyk to nie tylko historia i zabytki, ale również cenne tereny przyrodnicze. W bliskim sąsiedztwie wsi, na zboczach góry Kostrza, znajduje się leśny rezerwat przyrody „Kostrza”. Został on utworzony w 2001 roku i zajmuje powierzchnię ponad 38 hektarów. Jego celem jest ochrona naturalnych lasów bukowych i jodłowych, które stanowią ważny element ekosystemu Beskidu Wyspowego.
Co więcej, obszar wsi wchodzi w skład znacznie większej strefy chronionej – obszaru Natura 2000 „Ostoje Nietoperzy Beskidu Wyspowego”. Ten specjalny obszar ochrony siedlisk, ustanowiony w 2009 roku, obejmuje ponad 5700 hektarów i ma na celu zabezpieczenie miejsc bytowania i rozrodu rzadkich gatunków nietoperzy. Świadczy to o wysokiej wartości przyrodniczej i ekologicznej tych terenów.
Infrastruktura i dojazd. Podstawowe informacje o Szyku
Dla osób planujących podróż do Szyku lub załatwiających sprawy urzędowe, podstawowe dane adresowe to kod pocztowy 34-620 i numer kierunkowy 18. Pojazdy zarejestrowane w powiecie limanowskim, do którego należy wieś, noszą wyróżnik KLI. W bezpośrednim sąsiedztwie Szyku znajdują się inne malownicze miejscowości, takie jak Kostrza, Sadek, Nowe Rybie oraz Stare Rybie, wszystkie oddalone o niespełna 3 kilometry.
Choć przez samą wieś nie przebiegają drogi krajowe ani wojewódzkie, co gwarantuje jej spokojny charakter, dojazd jest stosunkowo dogodny. W promieniu kilku kilometrów znajdują się ważne arterie komunikacyjne regionu, w tym droga krajowa nr 28 oraz droga wojewódzka nr 966. Do miejscowości nie dociera natomiast żadna linia kolejowa.
Zespół kościelny w rejestrze zabytków
Opisany w artykule drewniany kościół to centralny, ale nie jedyny element zabytkowego kompleksu w Szyku. Narodowy Instytut Dziedzictwa w swoim rejestrze uwzględnia całe założenie sakralne. Oprócz samej świątyni ochroną objęty jest również cmentarz przykościelny oraz otaczający go kamienny mur. Oba te elementy, podobnie jak główna część kościoła, datowane są na XVII wiek. Cały zespół został wpisany do rejestru zabytków 27 grudnia 1961 roku, co podkreśla jego historyczną i kulturową wartość dla regionu.
