- Ponad 80% dzieci spędza przed ekranem telefonu więcej niż 4 godziny dziennie, co prowadzi do problemów z nauką i relacjami społecznymi.
- Podczas konferencji Smart Off w Krakowie eksperci podkreślili, że cyberzaburzenia u dzieci, wynikające z przebodźcowania, działają na mózg podobnie jak silne psychostymulanty (np. kokaina), zwiększając poziom dopaminy.
- Objawy nadużywania smartfonów to rozdrażnienie, kłopoty z nauką, agresja i brak kontaktów interpersonalnych, a najmłodsi pacjenci z tym problemem mają nawet 5 lat.
- Władze Małopolski zapowiedziały budowę nowoczesnego centrum pomocy dla dzieci z cyberzaburzeniami przy szpitalu św. Ludwika w Krakowie; przetarg ogłoszony zostanie w maju 2026 r., a budowa ma się zakończyć do końca 2029 r.
Ponad 80 proc. dzieci nadużywa smartfonów. W Krakowie odbyła się konferencja Smart Off
Problem nadużywania technologii przez najmłodszych staje się coraz bardziej widoczny. Statystyki pokazują, że ogromna większość dzieci spędza przed ekranami telefonów co najmniej 4 godziny każdego dnia. To zjawisko nie pozostaje bez wpływu na ich codzienne funkcjonowanie, naukę oraz zdolność do nawiązywania relacji z kolegami i koleżankami. W krakowskim Centrum Nauki Cogiteon zorganizowano pierwsze w Polsce spotkanie Smart Off, w którym wzięli udział rodzice, nauczyciele oraz psycholodzy, aby omówić zagrożenia płynące z nadmiernego korzystania z urządzeń cyfrowych.
Bardzo często jest tak, że dzieci, w większości, bo ponad 80% korzysta ponad 4 godziny dziennie z telefonów komórkowych, a to prowadzi do pewnych zaburzeń, chociażby w nauce, czy współpracy z innymi koleżankami i kolegami. Chcemy na ten temat rozmawiać tutaj w Małopolsce. Jesteśmy pierwszym województwem, które ten temat podejmuje, jeżeli chodzi o konferencję [...] Chciałbym zamienić telefon komórkowy na piłkę, żeby dzieci były jak najbardziej aktywne na zewnątrz, na boiskach, na rowerze po to, aby jak najmniej czasu poświęcały dzieci przy telefonie komórkowym – powiedział Łukasz Smuka z Małopolskiej Jednostki Edukacyjnej.
Włodarze regionu podkreślają, że nie chodzi o całkowite odcięcie dzieci od nowoczesnych technologii, ponieważ świat idzie do przodu. Najważniejsze jest jednak odpowiednie dawkowanie dostępu do internetu i telefonów, dopasowane do wieku dziecka. Spotkanie w Krakowie miało na celu wypracowanie rozwiązań, które pomogą rodzicom i pedagogom w codziennej walce o czas i uwagę najmłodszych.
Cyberzaburzenia u dzieci działają na mózg jak kokaina. Eksperci wyjaśniają mechanizm
Specjaliści biorący udział w konferencji zwrócili uwagę na istotne rozróżnienie między uzależnieniem a tzw. cyberzaburzeniem. Okazuje się, że większość młodych ludzi trafiających na terapię boryka się z przebodźcowaniem. Ich mózgi są bombardowane zbyt dużą ilością obrazów, treści i niebieskiego światła z ekranów. Co najciekawsze, procesy zachodzące wtedy w głowie dziecka są niemal identyczne z tymi, które wywołują silne narkotyki.
Na dziesięcioro dzieci, które trafiają na terapię, siedmioro to są dzieci z cyberzaburzeniami. Chciałbym podkreślić zaburzeniami, nieuzależnieniami, czyli krótko mówiąc przebodźcowanie treściami, obrazami oraz światłem niebieskim. Kompletnie nie doceniamy problemu. Sam mechanizm tego zaburzenia jest podobny tak, jakby dziecko brało kokainę, czyli ilość dopaminy w głowie jest podobna do sięgania po silne psychostymulanty – mówił profesor Mariusz Jędrzejko.
Choć brzmi to groźnie, eksperci widzą w tej diagnozie pewną szansę. W przeciwieństwie do trwałego uzależnienia, z cyberzaburzeń można dziecko wyprowadzić. Kluczowy jest jednak szybki i zdecydowany detoks cyfrowy oraz przemodelowanie tego, jak dziecko korzysta z technologii. Dzięki odpowiednim działaniom maluchy mogą wrócić do normalnego życia, nauki i budowania prawdziwych więzi społecznych poza światem wirtualnym. Największym wyzwaniem są jednak dorośli, którzy często sami nie rozumieją, jak bardzo niedojrzały mózg dziecka różni się od ich własnego i jak łatwo go przeciążyć.
Jakie są objawy nadużywania telefonu u dziecka? Najmłodszy pacjent ma tylko 5 lat
Rozpoznanie momentu, w którym smartfon staje się problemem, jest kluczowe dla szybkiej reakcji. Lekarze wskazują na konkretne zmiany w zachowaniu, które powinny zapalić czerwoną lampkę u każdego rodzica. Często zaczyna się od rozdrażnienia i kłopotów z ocenami, ale z czasem może pojawić się agresja skierowana w stronę najbliższych oraz całkowita rezygnacja z kontaktów z ludźmi na rzecz ekranu. Problem dotyczy coraz młodszych grup wiekowych, co potwierdzają przypadki z krakowskich gabinetów lekarskich.
Zmiana zachowania, rozdrażnienie, kłopoty z nauką, agresja w stosunku do rodziny, agresja w stosunku do kolegów czy koleżanek i zdecydowany brak kontaktów interpersonalnych, który zastępuje telefon komórkowy. To są takie pierwsze objawy, na które musimy zwrócić uwagę i próbować reagować. [...] Smartfon można dać na przykład dwunastolatce na 60 minut dziennie, ale w poniedziałek, a we wtorek przerwa. W środę tak. Czyli my dzisiaj naukowo już wszystko wiemy, ale nasz problem polega na tym, że rodzice nie przyjmują tego do wiadomości, czego przykładem jest mój w tej chwili najmłodszy pacjent, to jest pięcioletni chłopiec – wyliczał Stanisław Stępniewski ze szpitala św. Ludwika.
Sytuacja pięcioletniego pacjenta pokazuje, jak niszczycielska może być technologia dla tak małego dziecka. Chłopiec reaguje uderzaniem w klawisze za każdym razem, gdy tylko je widzi, co wynika z silnego pobudzenia układu nerwowego. Eksperci apelują, aby treści wyświetlane na ekranach były zawsze dopasowane do stopnia rozwoju dziecka, a rodzice świadomie ograniczali czas spędzany przed telewizorem czy smartfonem.
Nowoczesne centrum pomocy dla dzieci uzależnionych powstanie w Krakowie
W odpowiedzi na rosnącą skalę problemu, władze województwa małopolskiego podjęły decyzję o budowie specjalistycznej placówki. Już w maju 2026 roku ma zostać ogłoszony przetarg na realizację nowoczesnego centrum pomocy. Ośrodek powstanie przy szpitalu św. Ludwika w Krakowie, gdzie pracują najlepsi specjaliści od zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży. Budowa ma zostać zakończona do końca 2029 roku.
Nowa infrastruktura ma zapewnić lekarzom i terapeutom narzędzia do jeszcze skuteczniejszej pracy z dziećmi oraz ich rodzinami, które czują się zagubione w cyfrowym świecie. Celem inwestycji jest stworzenie miejsca, w którym pomoc znajdą nie tylko osoby z ciężkimi uzależnieniami, ale też te z pierwszymi objawami cyberzaburzeń. Dzięki temu Kraków stanie się ważnym punktem na mapie Polski w walce z negatywnymi skutkami nadużywania smartfonów przez najmłodsze pokolenie.
