Słynna wieś w Małopolsce nosiła niemiecką nazwę Tannenberg. Dziś znamy ją jako Tymbark
Województwo małopolskie to region owiany wieloma tajemnicami, mogący pochwalić się bogatą i różnorodną historią. Odnosi się to również do miast i wsi lokowanych na terenie dzisiejszej Małopolski, której określenie jako regionu geograficznego i jednostki administracyjnej ewoluował z biegiem dziejów. Ze szczegółami możecie zapoznać się w osobnym materiale dotyczącym historii Małopolski i województwa małopolskiego. Jednym z ciekawszych miejsc w regionie jest wieś Tymbark, która może pochwalić się długą historią. Małopolski Tymbark, który dziś słynie z produkcji soków leży w powiecie limanowskim. Jako miasto Tymbark powstał za czasów Kazimierza III Wielkiego, lokowane na prawie magdeburskim w 1353 roku - podaje Anna Berdecka w publikacji „Nowe lokacje miast królewskich w Małopolsce w latach 1333-1370”. Skąd pochodzi nazwa wsi Tymbark?
Po wspomnianej lokacji w 1353 roku, jak podaje serwis Beskidwyspowy.prv.pl, opierając się na materiałach Muzeum Etnograficznego Powiatu Limanowskiego, do Jodłowej Góry zaczęła ściągać ludność niemiecka. Jej pierwszym wójtem był Kunad, którego również najprawdopodobniej cechowało pochodzenie niemieckie, w związku z czym miasto zyskało nazwę Tannenberg. Jak podaje serwis, tak przebiegał proces polonizacji nazwy dzisiejszej wsi Tymbark: Tannenberg: Tannenberg - Tannynberg - Tanemberg - Tanberg - Thannenberg - Tamberg - Timberg - Thimbarg - Thimbark - Timbark - Tymbark.
Co ciekawe, Tymbark przez długi czas swojej historii był miastem. Prawami tymi mógł chwalić się przez 581 lat, po czym utracił je w 1934 roku.
W roku 1870 Tymbark liczył 657 mieszkańców. Mieszczanie tymbarscy po uwłaszczeniu otrzymali uposażenie: 349 morgów ziemi ornej, 59 morgów łąk i ogrodów, 90 morgów pastwisk i 230 morgów lasu. Dwór miał na terenie miasta 25 morgów ziemi ornej, 4 morgi ogrodów i łąk, oraz 20 morgów pastwisk – podaje sołectwo Tymbark.
Z czasem miasto ulegało polonizacji, tracąc charakter znany sprzed wieków. W 1936 roku w Łososinie Górnej z inicjatywy nauczyciela Górskiej Szkoły Rolniczej inż. Józefa Marka założono Podhalańską Spółdzielnię Owocarsko-Warzywną, którą w 1950 roku upaństwowiono, a w 1995 roku przekształcono w spółkę skarbu państwa. W 1967 roku w Tymbarku, jak podaje Gazeta Wyborcza, opracowano pierwszą w Polsce recepturę soku z czarnej porzeczki. Od 1999 roku przedsiębiorstwo należy do grupy Maspex jako Podhalańskie Przedsiębiorstwo Przemysłu Spożywczego „Tymbark”.
Tymbark to jedna z najpiękniejszych cerkwi w Małopolsce [GALERIA]
10
Kapsel prawdę ci powie, czyli kultowe hasła Tymbarku
Jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów, które na stałe wpisały się w wizerunek marki, stały się sentencje umieszczane pod kapslami i nakrętkami napojów. Pomysł ten zrodził się na początku lat 90., a pierwszy napis – „Uszy do góry” – pojawił się na kapslach w 1993 roku, szybko zyskując sympatię konsumentów i rozpoczynając prawdziwy fenomen komunikacyjny.
Początkowo kolekcja liczyła zaledwie osiem różnych haseł, jednak dziś ich liczba przekracza już tysiąc. Teksty, często zabawne, motywujące lub skłaniające do refleksji, stały się nieodłącznym elementem picia napoju. Szacuje się, że w każdej sekundzie dwie osoby odczytują przesłanie z kapsla Tymbarku. Sentencje te stały się częścią popkultury, a niektórzy wykorzystywali je nawet do tak ważnych wydarzeń jak oświadczyny.
Najważniejsze zabytki i atrakcje w Tymbarku
Choć Tymbark kojarzony jest głównie z przemysłem owocowym, miejscowość ta oferuje także kilka interesujących zabytków. Centralnym punktem jest późnoklasycystyczny kościół parafialny pw. Narodzenia NMP z 1824 roku, który zastąpił wcześniejszą, XIV-wieczną drewnianą świątynię. W jego wnętrzu skrywają się cenne historyczne skarby, takie jak gotycko-renesansowa chrzcielnica z 1541 roku oraz dzwon „Urban” datowany na 1536 rok. Nieopodal rynku wznosi się również murowana kaplica grobowa rodziny Myszkowskich z 1875 roku.
W Tymbarku i jego okolicach można odnaleźć także ślady dawnych rezydencji szlacheckich. Na południowym zboczu góry Zęzów zachował się, choć w zmienionej formie, dawny „Nowy Dwór”, wzniesiony na początku XX wieku. Do dziś można podziwiać ruiny neogotyckiej oranżerii oraz piękny starodrzew. Z kolei po „Starym Dworze”, zlokalizowanym przy drodze w kierunku Wilkowiska, pozostały jedynie fragmenty zabudowań gospodarczych i wiekowe lipy. Uroku krajobrazowi dodaje kamienna kapliczka z początku XVIII wieku, położona w przysiółku Malarzówka.
Wsparcie dla młodych talentów i działalność społeczna
Marka Tymbark jest szeroko znana nie tylko z produktów, ale również z zaangażowania w rozwój sportu dziecięcego. Od 2007 roku firma jest głównym sponsorem Turnieju „Z Podwórka na Stadion o Puchar Tymbarku” – największych w Europie rozgrywek piłkarskich dla dzieci. Do tej pory w turnieju wzięło udział ponad 2,5 miliona młodych zawodników i zawodniczek, a finały rozgrywane są na stadionie PGE Narodowym. W turnieju swoje pierwsze kroki stawiało ponad 80 późniejszych reprezentantów Polski, w tym tacy piłkarze jak Arkadiusz Milik czy Piotr Zieliński.
Działalność prospołeczna firmy obejmuje także promowanie zdrowego stylu życia. Tymbark aktywnie angażuje się w kampanie edukacyjne, zachęcając Polaków do spożywania pięciu porcji warzyw, owoców lub soku dziennie. We współpracy z Krajową Unią Producentów Soków realizuje programy dla dzieci, których celem jest kształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych od najmłodszych lat.
Artykuł aktualizowany. Pierwsza publikacja: 10.02.2025 r.
