Jak odtworzyć maszkarony na dachu Teatru Słowackiego? Wykonawca korzysta ze starych zdjęć
Remont dachu krakowskiego teatru to nie tylko zwykłe układanie blachy, ale przede wszystkim żmudna praca rzemieślnicza. Największym wyzwaniem dla ekipy remontowej okazało się przywrócenie ozdobnych elementów metaloplastyki, takich jak maszkarony czy iglica. Ponieważ oryginalne detale z historycznego projektu Jana Zawiejskiego nie przetrwały do naszych czasów, wykonawcy muszą polegać wyłącznie na starych fotografiach. To zadanie wymagało powołania specjalnych komisji konserwatorskich, które na bieżąco oceniają postępy i wierność historycznym wzorom.
Miały tutaj wrócić nie na zasadzie odwzorowania z jakichś tam form, tylko wszystko było tak naprawdę na zdjęciach, na fotografiach, musieliśmy to odtwarzać, spotykać się na godzinnych komisjach, na spotkaniach różnych, żeby to wszystko można było przywrócić do takiej formy, w jakiej teraz to możemy obserwować – powiedział wykonawca prac Robert Dudek.
Pracownicy przygotowują specjalne formy, które są wielokrotnie poprawiane i dopracowywane, ponieważ obraz na płaskim zdjęciu nie oddaje w pełni przestrzennego kształtu figur. Brak fizycznych wzorców sprawia, że proces ten jest bardzo czasochłonny. Każdy miedziany element, zanim na stałe trafi na dach, musi zostać zaakceptowany przez ekspertów od zabytków.
Remont dachu Teatru Słowackiego w Krakowie. Nowa miedziana blacha zastępuje tę z lat 80.
Obecnie zdejmowana blacha nie jest tą samą, którą kładziono podczas budowy gmachu w XIX wieku. Poprzedni remont dachu odbył się w latach 80. ubiegłego wieku, więc materiał ma około 40 lat. Mimo że nie jest to oryginał, pracownicy teatru podchodzą do niego z dużym szacunkiem i pieczołowitością. Fragmenty starego pokrycia nie są po prostu wyrzucane na złom, lecz zostaną zachowane i wykorzystane w innych celach, aby zachować historyczną ciągłość budynku.
Nowy stary dach, oczywiście mówimy stary dach, ale nie popadajmy w jakiś taki przesadny patos, bo stary dach pochodzi z lat osiemdziesiątych, więc nie jest to oryginalny dach, ale dach, który już kilkadziesiąt lat ma za sobą. Oczywiście to nie jest tak, że zdejmujemy tę blachę i zaraz się jej pozbywamy, ponieważ do wszystkiego podchodzimy z jakąś pieczołowitością i to, co ma teraz 50 lat, za 50 lat będzie miało 100 lat, więc te fragmenty blachy wykorzystujemy w różnych celach, żeby tę ciągłość zachować – wyjaśniła Anna Bas, kuratorka projektów wizualnych.
Nowe pokrycie jest w całości wykonane z miedzi, co w przyszłości zapewni mu bardzo dużą trwałość. Charakterystyczny blask świeżego metalu jest już widoczny z ulicy, szczególnie w słoneczne dni, kiedy promienie odbijają się od różnych części dachu. Wykonawcy podkreślają, że zastosowanie miedzi z domieszką mosiądzu pozwoli na zachowanie trwałości zamontowanych detali przez kolejne dziesięciolecia.
Koszt remontu dachu Teatru Słowackiego przekroczył 32 mln zł. To dopiero pierwszy etap prac
Inwestycja, która rozpoczęła się w czerwcu 2025 roku, kosztuje ponad 32 miliony złotych. Na miejscu pracuje stała, 18-osobowa ekipa, która zajmuje się nie tylko samym dachem, ale też odnawianiem elewacji, zabezpieczaniem konstrukcji stalowych oraz montażem nowej iluminacji świetlnej. Co ważne, teatr nie przerwał swojej działalności na czas remontu, co wymagało od wykonawcy wprowadzenia specjalnych zabezpieczeń, aby widzowie mogli bezpiecznie uczestniczyć w spektaklach, podczas gdy nad ich głowami toczyły się prace.
Rozpoczęcie prac było w czerwcu 2025 roku, więc można powiedzieć, że jesteśmy już prawie po 12 miesiącach. W tej chwili w całym przedsięwzięciu uczestniczyło w sumie około 18 osób z naszej załogi. [...] W samym przedsięwzięciu nie był tylko remont dachu i odtworzenie elementów metaloplastyki, ale również zabezpieczenie konstrukcji stalowych. Tam była przede wszystkim renowacja elementów wystroju architektonicznego. Tam jest iluminacja świetlna całego dachu teatru – mówił Robert Dudek.
Zakończenie prac przy dachu to dopiero początek zmian w krakowskim teatrze. Władze placówki mają już konkretne plany na kolejne lata, które mają jeszcze bardziej unowocześnić zabytkowy obiekt. Wśród zapowiedzianych inwestycji znajduje się budowa windy dla widzów, modernizacja magazynów i podestów pod sceną, wymiana mechaniki oraz stworzenie specjalnej strefy relaksacyjno-wypoczynkowej.
Park Wiernych Przyjaciół w Krakowie [GALERIA]
5
