Dębno Podhalańskie to jedna z najpiękniejszych wsi w Małopolsce. Jej ozdobą jest gotycki kościół z listy UNESCO
Dębno Podhalańskie jest jedną z najbardziej malowniczych wsi w województwie małopolskim. Znajduje się w powiecie nowotarskim, w gminie Nowy Targ, nad Dunajcem, w regionie geograficznym Kotlina Nowotarska i historyczno-etnograficznym Spisz. Wieś uwarunkowaniami kulturowo-historycznymi związana jest jednak bardziej z Podhalem niż ze Spiszem. Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań z 2021 roku, na którego dane powołuje się portal Polska w Liczbach, w miejscowości mieszka 814 osób, z czego 52,2 proc. mieszkańców stanowią kobiety, a 47,8 proc. ludności to mężczyźni. W latach 1975-1998 wieś należała administracyjnie do województwa nowosądeckiego.
Pierwsze zachowane wzmianki o Dębnie pochodzą z XIII wieku. W XVI wieku Dębno było wsią królewską i nosiło nazwę Dębno Spiskie. Było położone w powiecie sądeckim województwa krakowskiego i należało do tenuty czorsztyńskiej. Najważniejszym zabytkiem i największą atrakcją Dębna Podhalańskiego jest gotycki drewniany kościół św. Michała Archanioła z drugiej połowy XV wieku. Świątynia jest wpisana do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego. Jest również częścią Szlaku Architektury Drewnianej w Małopolsce. W 2003 roku kościół św. Michała Archanioła wraz z innymi drewnianymi obiektami sakralnymi południowej Małopolski i Podkarpacia został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Tak wygląda wieś Dębno Podhalańskie w Małopolsce i kościół św. Michała Archanioła z listy UNESCO [GALERIA]
18
Architektura kościoła – majstersztyk gotyckiego ciesielstwa
Świątynia w Dębnie Podhalańskim jest wybitnym przykładem gotyckiej architektury drewnianej. Kościół wzniesiono z drewna jodłowego i modrzewiowego na kamiennej podmurówce, stosując tradycyjną konstrukcję zrębową, zwaną też wieńcową. Co ciekawe, do budowy nie użyto ani jednego metalowego gwoździa – poszczególne elementy połączono za pomocą precyzyjnie dopasowanych drewnianych kołków. Bryłę świątyni tworzy prostokątne prezbiterium oraz szersza nawa, do której w 1601 roku dobudowano wieżę o konstrukcji słupowej.
Charakterystycznym elementem zewnętrznej architektury są tak zwane soboty. Są to otwarte podcienia, powstałe dzięki wysunięciu dolnej części dachu poza obrys budynku. Nazwa wiąże się z ich dawną funkcją – w soboty schronienia szukali tu pielgrzymi, którzy przybywali z odległych miejscowości, aby uczestniczyć w niedzielnej mszy świętej. Dziś soboty, podobnie jak stromy dach kryty gontem, stanowią malowniczy element, który doskonale wpisuje się w podhalański krajobraz.
Wyjątkowe wnętrze i bezcenne skarby świątyni
Prawdziwy artystyczny kunszt kryje się we wnętrzu świątyni. Niemal całe ściany i strop pokrywa unikatowa polichromia patronowa z przełomu XV i XVI wieku, która zachowała się w doskonałym stanie. To jedna z najstarszych i najlepiej zachowanych tego typu dekoracji w Europie. Wykonano ją przy użyciu szablonów, a historycy doliczyli się aż 77 różnych motywów roślinnych, geometrycznych i architektonicznych, namalowanych w 33 wariantach kolorystycznych.
Wśród najcenniejszych elementów wyposażenia wyróżnia się późnogotycki ołtarz główny w formie tryptyku z początku XVI wieku, przedstawiający Matkę Bożą z Dzieciątkiem w otoczeniu świętych. Najstarszym zabytkiem jest jednak krucyfiks na belce tęczowej, datowany na około 1380 rok. Uwagę przykuwają również niezwykłe cymbałki z XV wieku, które wbrew prawom fizyki wydają wyższe dźwięki przy uderzaniu w dłuższe i grubsze płytki.
Jak zwiedzać kościół w Dębnie? Informacje dla turystów
Świątynia jest udostępniana do zwiedzania w sezonie turystycznym, zazwyczaj od maja do października. Turyści mogą ją odwiedzać od poniedziałku do piątku w godzinach od 9:00 do 17:00 (z przerwą między 12:00 a 13:00), w soboty od 9:00 do 12:00 oraz w niedziele od 12:00 do 17:00. Na miejscu dostępny jest przewodnik, który przybliża historię i tajemnice tego niezwykłego obiektu.
Warto pamiętać, że ze względu na ochronę bezcennego, drewnianego wnętrza, w dni deszczowe lub przy dużej wilgotności powietrza zwiedzanie może być niemożliwe. We wnętrzu obowiązuje bezwzględny zakaz fotografowania z użyciem lampy błyskowej. Wstęp do kościoła jest bezpłatny, jednak zachęca się do składania dobrowolnych ofiar na utrzymanie zabytku. Samochód można zostawić na parkingu przy cmentarzu, skąd do świątyni prowadzi krótki deptak.
